การทำรากฟันเทียมฟังดูน่ากลัวกว่าความรู้สึกจริง คนไข้ส่วนใหญ่บอกว่าการฝังรากเทียมเบากว่าการถอนฟันเสียอีก สิ่งที่ทำให้หลายคนแปลกใจคือรูปร่างของไทม์ไลน์ต่างหาก: นัดสั้น ๆ สองครั้ง คั่นกลางด้วยช่วงรอยาว ๆ ที่ไม่มีอะไรเกิดขึ้น และไม่ต้องทำอะไรเลย
ขั้นที่ 1 — ตรวจและวางแผน
ตรวจช่องปาก ถ่ายภาพ และสแกน สำหรับเคสรากฟันเทียมส่วนใหญ่หมายถึง CT สแกนสามมิติ ไม่ใช่ภาพรังสีแบนธรรมดา เพราะผู้ผ่าตัดต้องเห็นสองอย่างที่ภาพแบนบอกไม่ได้: กระดูกตรงตำแหน่งนั้นมีเท่าไร และเส้นประสาทวิ่งอยู่ตรงไหนกันแน่
จากผลสแกนจึงได้แผน — ขนาดรากเทียม ตำแหน่ง มุม และต้องปลูกกระดูกก่อนหรือไม่ ขั้นนี้ยังเป็นจุดที่ประวัติสุขภาพสำคัญที่สุด เบาหวานที่ควบคุมไม่ได้ การสูบบุหรี่ ยาที่มีผลต่อกระดูกบางชนิด และโรคภูมิต้านตนเองบางอย่างล้วนมีผลต่อการหายของแผล คุยกันตอนนี้ดีกว่าไปเจอทีหลังมาก
เวลา: หนึ่งนัด ราวหนึ่งชั่วโมง
ขั้นที่ 2 — ถอนฟันและปลูกกระดูก (ถ้าจำเป็น)
ถ้าฟันซี่ที่เสียยังอยู่ ก็ต้องถอนออก บางครั้งฝังรากเทียมลงในเบ้าฟันสด ๆ ได้เลยในนัดเดียวกัน บางครั้งต้องรอให้ตำแหน่งนั้นหายดีหรือปลูกกระดูกก่อน ซึ่งเพิ่มเวลาอีกไม่กี่เดือนก่อนการฝัง
เวลา: หนึ่งนัด แล้วรอหาย 0–4 เดือนตามสิ่งที่ทำไป
ขั้นที่ 3 — การฝังรากเทียม
การผ่าตัดตัวจริง ทำภายใต้ยาชาเฉพาะที่ เปิดเหงือก เตรียมช่องในกระดูก แล้วขันรากเทียมไทเทเนียมลงไป จากนั้นปิดด้วยสกรูปิดใต้เหงือก หรือใส่ปลอกนำการหายของเหงือกโผล่ขึ้นมา
คนส่วนใหญ่แปลกใจว่ามันธรรมดาแค่ไหน มีแรงกดและแรงสั่นแต่ไม่ปวด และใช้เวลาราวหนึ่งชั่วโมงสำหรับรากเทียมหนึ่งตำแหน่ง หลังจากนั้นคาดว่าจะบวมและระบมสองสามวัน คุมได้ด้วยยาแก้ปวดทั่วไป
เวลา: หนึ่งนัด ราวหนึ่งชั่วโมง เผื่อสองสามวันก่อนขึ้นเครื่อง — ดูการบินหลังทำฟัน
ขั้นที่ 4 — รอกระดูกยึดเกาะ
นี่คือส่วนที่ย่นระยะเวลาไม่ได้ กระดูกจะงอกเข้ายึดผิวรากเทียมและล็อกให้แน่น กระบวนการนี้เรียกว่า osseointegration และใช้เวลาสามถึงหกเดือนสำหรับคนไข้ส่วนใหญ่
ช่วงนี้ไม่ต้องทำอะไรเลย กลับบ้าน กลับไปทำงาน รักษาความสะอาดบริเวณนั้นไว้ ถ้าช่องว่างเห็นเวลายิ้ม ก็ใส่ฟันชั่วคราวคั่นระหว่างรอได้
นี่คือเหตุผลที่การทำรากฟันเทียมสำหรับผู้ที่เดินทางมาโดยปกติต้องมาสองรอบ และเหตุผลที่ใครก็ตามที่สัญญาว่ารากเทียมถาวรเสร็จสมบูรณ์ภายในสองสัปดาห์ อาจกำลังพูดถึงเคสใส่ฟันทันทีเฉพาะรายที่ประเมินแล้วว่าเหมาะ — ซึ่งมีอยู่จริง — หรือกำลังพูดถึงอย่างอื่นที่ไม่ใช่รากเทียมแบบเดียวกัน
เวลา: 3–6 เดือน ไม่มีนัด
ขั้นที่ 5 — เดือยรองรับและครอบฟัน
เมื่อรากเทียมยึดเกาะแล้ว จึงใส่ตัวเชื่อมที่เรียกว่าเดือยรองรับ (abutment) แล้วพิมพ์ปากหรือสแกนเพื่อทำครอบฟัน ช่างแล็บผลิตชิ้นงาน แล้วใส่ให้ในอีกไม่กี่วันถัดมา โดยเทียบสีให้เข้ากับฟันข้างเคียง
จากตรงนี้ไปมันทำตัวเหมือนฟันซี่หนึ่ง แปรง ใช้ไหมขัดฟัน และมาตรวจตามนัด
เวลา: สองนัด ห่างกันราวหนึ่งสัปดาห์
สรุปทั้งหมดแบบย่อ
| ขั้น | เกิดอะไรขึ้น | เวลา |
|---|---|---|
| 1 | สแกน วางแผน ทบทวนประวัติสุขภาพ | 1 ชั่วโมง |
| 2 | ถอนฟันหรือปลูกกระดูก ถ้าจำเป็น | 1 นัด + 0–4 เดือน |
| 3 | ฝังรากเทียม | 1 ชั่วโมง + พักฟื้น 3 วัน |
| 4 | รอกระดูกยึดเกาะ | 3–6 เดือน |
| 5 | เดือยรองรับและครอบฟัน | 2 นัด ~1 สัปดาห์ |
ที่ผิดพลาดกันจริง ๆ คืออะไร
รากฟันเทียมเป็นหนึ่งในงานทันตกรรมที่คาดการณ์ผลได้มากที่สุด แต่พูดกันตรง ๆ:
- ล้มเหลวระยะแรก — รากเทียมไม่ยึดเกาะ พบไม่บ่อย แต่พบมากขึ้นชัดเจนในคนสูบบุหรี่และเบาหวานที่ควบคุมไม่ดี โดยปกติถอดออกได้ ปลูกกระดูกใหม่แล้วลองอีกครั้งได้
- การอักเสบรอบรากเทียม (peri-implantitis) — เหงือกอักเสบและกระดูกละลายรอบรากเทียมที่ใช้งานแล้ว เกิดจากคราบจุลินทรีย์ นี่คือความเสี่ยงระยะยาวตัวจริง และป้องกันได้ด้วยการทำความสะอาดกับการตรวจตามนัด
- ครอบฟันหลวมหรือแตก — ครอบฟันเป็นชิ้นส่วนที่สึกได้ เปลี่ยนได้โดยไม่ต้องแตะตัวรากเทียม
ถามว่าการรับประกันของคลินิกครอบคลุมอะไรบ้างก่อนเริ่ม ไม่ใช่หลังจบ — เป็นหนึ่งในสิบคำถามที่ควรถาม
ทำรากฟันเทียมเจ็บไหม?
การฝังทำภายใต้ยาชาเฉพาะที่ และคนไข้ส่วนใหญ่บอกว่าไม่สบายตัวน้อยกว่าการถอนฟัน หลังทำคาดว่าจะระบมและบวมบ้างสองถึงสามวัน
กระบวนการทั้งหมดใช้เวลานานแค่ไหน?
โดยทั่วไปห้าถึงเก้าเดือนนับจากการตรวจจนถึงครอบฟันตัวจริง โดยสามถึงหกเดือนในนั้นคือช่วงรอกระดูกยึดเกาะซึ่งไม่มีนัดเลย
ทำรากฟันเทียมจบในครั้งเดียวได้ไหม?
การฝังจบในหนึ่งนัด แต่ครอบฟันตัวจริงโดยปกติต้องมาอีกรอบหลังรากเทียมยึดเกาะแล้ว ยกเว้นเคสของคุณเหมาะกับการใส่ฟันทันทีซึ่งต้องประเมินก่อน
osseointegration คืออะไร?
กระบวนการที่กระดูกงอกเข้ายึดผิวรากเทียมจนล็อกแน่น เป็นสิ่งที่ทำให้รากเทียมมั่นคง และใช้เวลาสามถึงหกเดือน
หลังผ่าตัดฝังรากเทียมขึ้นเครื่องบินได้เมื่อไหร่?
เคสทั่วไปมักบินได้หลังสองถึงสามวัน แต่งานขากรรไกรบนที่เกี่ยวข้องกับโพรงอากาศอาจต้องรอนานกว่านั้นมาก
ยังไม่แน่ใจว่าควรเริ่มอย่างไร?
บอกอาการหรือสิ่งที่กังวล แล้วเราจะอธิบายขั้นตอนถัดไปก่อนที่คุณจะนัดหมาย
