รักษารากฟัน

ภายในฟันแต่ละซี่ ใต้ชั้นเคลือบฟันและเนื้อฟัน มีเนื้อเยื่ออ่อนเรียกว่าโพรงประสาทฟัน ซึ่งมีเส้นประสาทและหลอดเลือดอยู่ เมื่อโพรงประสาทฟันติดเชื้อหรือเสียหายจนฟื้นตัวไม่ได้ การรักษารากฟันคือการนำเนื้อเยื่อนั้นออก ทำความสะอาดและขยายคลองรากฟัน แล้วอุดปิด เป้าหมายคือเก็บฟันซี่ที่มิฉะนั้นต้องถอนออก

ช่วยเรื่องอะไรได้บ้าง

พิจารณารักษารากฟันเมื่อโพรงประสาทฟันติดเชื้อหรือเสียหายจนฟื้นตัวไม่ได้ อาการที่พบได้แก่

• ปวดเมื่อดื่มหรือรับประทานของร้อนหรือเย็น และยังปวดต่อแม้เอาสิ่งกระตุ้นออกแล้ว
• ปวดเวลากัดหรือเคี้ยว
• เหงือกบริเวณฟันซี่นั้นบวม หรือมีตุ่มหนองขึ้นซ้ำ ๆ
• ฟันซี่นั้นมีสีคล้ำลงเมื่อเทียบกับซี่ข้างเคียง
• ใบหน้าบวม ซึ่งควรได้รับการตรวจโดยเร็ว

อาการอาจค่อย ๆ หายไปเมื่อโพรงประสาทฟันตายลง ฟันที่หายปวดไม่ได้แปลว่าหายดี การติดเชื้ออาจดำเนินต่อไปเงียบ ๆ ในระบบคลองรากฟัน ฟันที่เคยปวดจึงควรได้รับการตรวจอยู่ดี

การตรวจและความเหมาะสม

ทันตแพทย์จะทดสอบฟันและถ่ายภาพรังสีเพื่อประเมินโพรงประสาทฟัน รูปร่างของคลองรากฟัน และกระดูกรอบปลายราก การรักษารากฟันเหมาะกับกรณีที่ยังมีเนื้อฟันแข็งแรงเหลือพอให้บูรณะต่อได้ และสามารถเข้าถึงและทำความสะอาดคลองรากฟันได้

หากรากฟันแตก ฟันผุลุกลามลึกใต้เหงือกมาก หรือไม่สามารถบูรณะฟันได้หลังการรักษา การถอนฟันอาจเป็นทางเลือกที่คาดการณ์ผลได้ดีกว่า ทันตแพทย์จะอธิบายให้ทราบก่อนเริ่มการรักษา

ขั้นตอนโดยทั่วไป

1. ให้ยาชาเฉพาะที่ และใส่แผ่นยางกันน้ำลาย
2. เปิดทางเข้าสู่โพรงประสาทฟันและนำเนื้อเยื่อออก
3. ทำความสะอาด ขยาย และฆ่าเชื้อในคลองรากฟัน พร้อมถ่ายภาพรังสีเป็นระยะเพื่อตรวจสอบความยาว
4. อุดและปิดผนึกคลองรากฟัน แล้วปิดช่องเปิดด้วยวัสดุอุด
5. บูรณะตัวฟัน ซึ่งฟันหลังมักต้องครอบฟัน เพราะฟันที่รักษารากแล้วเปราะและแตกง่ายขึ้น

ต้องมากี่ครั้ง

โดยทั่วไปหนึ่งถึงสองครั้ง ครั้งละประมาณ 60–90 นาที และอีกหนึ่งครั้งแยกต่างหากหากวางแผนครอบฟัน ฟันกรามมีคลองรากมากกว่าฟันหน้าจึงมักใช้เวลานานกว่า ฟันที่ติดเชื้ออาจต้องใส่ยาไว้ระหว่างการนัดหมาย ทั้งหมดนี้เป็นค่าประมาณ ทันตแพทย์จะให้แผนการรักษาสำหรับฟันของคุณหลังการตรวจ

ข้อจำกัด ความเสี่ยง และทางเลือกอื่น

• การรักษารากฟันมีอัตราความสำเร็จที่ดี แต่ไม่มีการรับประกัน ฟันที่รักษาแล้วยังอาจมีปัญหาได้ และบางครั้งต้องรื้อรักษาใหม่หรือถอนในภายหลัง
• อาการเจ็บเวลากัดในช่วงไม่กี่วันแรกพบได้บ่อย ระหว่างการรักษาใช้ยาชาเฉพาะที่ ความรู้สึกไม่สบายและระยะเวลาพักฟื้นแตกต่างกันไปในแต่ละคน
• คลองรากฟันที่แคบ โค้ง หรือมีหินปูนอุดตัน ทำให้ทำความสะอาดยากขึ้นและอาจมีผลต่อผลการรักษา
• ฟันที่รักษารากแล้วจะเปราะกว่าเดิมและอาจแตกได้หากไม่ได้รับการบูรณะอย่างเหมาะสม
• ทางเลือกอื่นคือการถอนฟัน แล้วใส่รากฟันเทียม สะพานฟัน หรือฟันปลอมถอดได้หากต้องการทดแทน การปล่อยไว้เฉย ๆ ทำให้การติดเชื้อดำเนินต่อไป จึงไม่ใช่ทางเลือกที่เป็นกลาง

หลังการรักษา

หลีกเลี่ยงการเคี้ยวด้วยฟันซี่นั้นจนกว่าจะบูรณะถาวรเรียบร้อย ยาแก้ปวดทั่วไปมักเพียงพอสำหรับอาการเจ็บในช่วงไม่กี่วันแรก ติดต่อคลินิกหากมีอาการบวม ปวดมากขึ้นแทนที่จะทุเลาลง หรือวัสดุอุดชั่วคราวหลุด