ฟันบิ่นหรือฟันหักระหว่างเที่ยว

ฟันหักระหว่างเที่ยวมักเกิดจากใช้ฟันเปิดขวด กัดโดนกระดูกหรือเปลือกแข็งในอาหาร อุบัติเหตุจากรถสกู๊ตเตอร์ หรือกระแทกขอบสระ วิธีซ่อมขึ้นอยู่กับว่ารอยหักลึกเพียงใด ซึ่งดูจากกระจกเพียงอย่างเดียวไม่ได้

สิ่งแรก: ฟันหลุดออกมาทั้งซี่หรือไม่

หากฟันแท้ หลุดออกมาทั้งซี่ นี่เป็นหนึ่งในภาวะทางทันตกรรมที่เวลาแต่ละนาทีมีผลต่อโอกาสเก็บฟันไว้

1. หาฟันให้เจอและจับเฉพาะส่วนตัวฟัน ห้ามจับบริเวณราก
2. ห้ามขัดหรือถูฟัน หากสกปรก ให้ล้างสั้น ๆ ด้วยนมหรือน้ำเกลือ ไม่ควรแช่หรือล้างนานด้วยน้ำเปล่า เพราะอาจทำลายเซลล์ที่ผิวรากฟัน
3. ใส่ฟันกลับเข้าตำแหน่งเดิม หากทำได้ โดยหันให้ถูกด้าน แล้วกัดผ้าสะอาดเบา ๆ เพื่อประคองไว้
4. หากใส่กลับไม่ได้ ให้แช่ฟันในนม ทางเลือกรองลงมาคือเก็บไว้ในกระพุ้งแก้ม เฉพาะเมื่อผู้ป่วยรู้สึกตัวดีและโตพอที่จะไม่กลืนฟัน ห้ามปล่อยให้ฟันแห้ง ห่อกระดาษทิชชู หรือแช่น้ำเปล่า
5. ไปพบทันตแพทย์ภายในหนึ่งชั่วโมง โอกาสเก็บฟันไว้จะลดลงมากเมื่อเวลาผ่านไป

ข้อยกเว้นคือฟันน้ำนม หากฟันน้ำนมหลุด ห้ามใส่กลับ เพราะอาจกระทบฟันแท้ที่กำลังพัฒนาอยู่ด้านบน ควรพาเด็กไปพบทันตแพทย์ แต่ไม่ต้องใส่ฟันกลับเข้าที่

หากฟันเพียงบิ่นหรือหักบางส่วน

บ้วนปากด้วยน้ำอุ่น เก็บชิ้นส่วนฟันไว้ เพราะบางครั้งสามารถยึดชิ้นฟันเดิมกลับได้ และรับประทานยาแก้ปวดหากจำเป็น หากขอบฟันคมจนบาดลิ้น ให้ปิดชั่วคราวด้วยหมากฝรั่งปราศจากน้ำตาลหรือขี้ผึ้งสำหรับจัดฟัน

จากนั้นลองสังเกตลักษณะที่เกิดขึ้น

บิ่นเล็กน้อยบริเวณขอบและไม่ปวด มักกระทบเฉพาะเคลือบฟัน สามารถซ่อมด้วยคอมโพสิตได้ในครั้งเดียว โดยทั่วไปใช้เวลาไม่ถึงหนึ่งชั่วโมงและมักมองเห็นรอยซ่อมได้ยาก

หักมากขึ้นและเสียวเมื่อโดนลมหรือของเย็น รอยหักอาจลึกถึงเนื้อฟัน จำเป็นต้องปิดคลุม ส่วนที่หักปานกลางอาจซ่อมด้วยคอมโพสิต แต่หากเสียโครงสร้างฟันไปมากอาจต้องใช้ ครอบฟันหรือวีเนียร์

รอยหักลึก มีเลือดออกจากกลางฟัน หรือปวดมาก โพรงประสาทฟันอาจเปิด จำเป็นต้อง รักษารากฟัน และทำครอบฟันต่อ เป็นกรณีเร่งด่วนแต่ยังมีแนวทางรักษา

หักเสมอขอบเหงือกหรือฟันโยก อาจมีรากฟันแตก ต้องถ่ายภาพรังสีจึงจะทราบว่าเก็บฟันไว้ได้หรือไม่

วิธีซ่อมและระยะเวลาโดยทั่วไป

ไม่ควรรอจนกลับถึงบ้าน

มีเหตุผลสำคัญสองข้อ รอยหักที่เปิดถึงเนื้อฟันเป็นช่องทางให้เชื้อแบคทีเรียเข้าไปได้ ยิ่งปล่อยไว้นาน โอกาสที่โพรงประสาทฟันจะได้รับผลกระทบยิ่งสูง งานซ่อมคอมโพสิตที่เดิมอาจเสร็จในครั้งเดียวจึงอาจกลายเป็นการรักษารากฟันร่วมกับครอบฟัน นอกจากนี้ ขอบฟันที่คมยังบาดลิ้นหรือริมฝีปากได้ตลอดการเดินทาง

ในทางปฏิบัติ การซ่อมชั่วคราวก่อนเดินทางกลับยังช่วยให้คุณขึ้นเครื่องพร้อมฟันที่ปิดสนิท แทนที่จะต้องทนเสียวฟันระหว่างเที่ยวบิน ดูเพิ่มเติมที่ ขึ้นเครื่องบินหลังทำฟันได้เมื่อไร

หากจะพบทันตแพทย์พรุ่งนี้ ไม่ใช่วันนี้

• เคี้ยวอาหารด้วยอีกข้างหนึ่ง
• หลีกเลี่ยงอาหารและเครื่องดื่มที่ร้อนหรือเย็นจัด
• รักษาความสะอาดบริเวณนั้น แปรงเบา ๆ แต่อย่าปล่อยทิ้งไว้
• ใช้หมากฝรั่งปราศจากน้ำตาลหรือขี้ผึ้งปิดขอบที่คมชั่วคราว
• รับประทานยาแก้ปวดทั่วไปหากจำเป็น และห้ามวางยาแอสไพรินไว้บนเหงือก
• เก็บชิ้นส่วนฟันไว้ในนมหรือน้ำเกลือ อย่าปล่อยให้แห้ง

หากเพิ่งเกิดเหตุวันนี้ ควรโทรติดต่อคลินิกแทนการส่งอีเมล เพื่อให้ทีมงานประเมินความเร่งด่วนและหาช่วงเวลาที่เหมาะสมให้